Bovenaan de Grote Gracht is de poort. Het complex is gebouwd in 1714 door Claude Frédéric t’Serclaes graaf van Tilly. Het was een stadspaleis in de vorm van een U rondom een cour. Die ligt direct achter de poort. Philippe van Gulpen heeft er twee tekeningen van gemaakt, wel ruim honderd jaar later, maar we hebben toch een mooi beeld van het oorspronkelijke complex.
Beide tekeningen zijn merkwaardig. De lichte is een visoogperspectief van meer dan 180°, heel bijzonder. De donkere laat binnenzijde van de muur zien, de cour met de gebouwen en daarboven de Hof, de formele tuin die doorliep tot Hoog Frankrijk. ((Bron en Philip van Gulpen, ca. 1840. LGOG 378)
Beide zijvleugels zijn rond 1840 afgebroken, het complex kreeg een onderwijsbestemming. Links de RijksLeerSchool, een openbare lagere school. Rechts na 1860 als Rijks Pedagogische Academie, de Kweekschool.
Net om de hoek naast de poort is dit enorme reliëf met fontein. Weliswaar is de topgevel verdwenen, het reliëf en de fontein zijn er nog. De fontein stelt het moment voor dat Amphitrite door Poseidon geschaakt werd, ze werd weggevoerd in een door zeepaarden getrokken strijdwagen. In de golven zien we wat tritons die op kinkhoorns blazen.
Onder het centrale deel is een gewelfde kelder. Het is een gang met verschillende zijruimtes. In die muren zitten stortgoten om (bijvoorbeeld) steenkolen naar binnen te laten rollen. In een hoek staan resten van een of meer schoorsteenmantels van marmer. En ergens staat een opblaasbare stoel, merk Pumpi, de pomp ligt er nog naast. En er is een met glas afgedekte waterput. Op een meter of drie diepte staat wat water.
Bij de Kweekschool hoorde een turnzaal. Die was voor de kwekelingen om te sporten, maar vooral voor het aanleren van eigen vaardigheid in turnen en sport. Voordat je het kinderen van de lagere school kunt leren, moet je het zelf kunnen om te weten wat er moeilijk of gevaarlijk aan is. De turnzaal is van 1885, de bouwstijl is chaletstijl. Aan een kant zijn kleedlokalen. Er zijn aan twee lange zijden aansluitingen voor kachelpijpen. De zaal wordt nu gebruikt als toets/examenzaal.
Een van de oudste beelden in de wereld is dat van de Venus van Willendorf, Oostenrijk, ± 23.000 jaar.
(foto Bron)
De oudste turnzaal in Nederland is die van de Hof van Tilly. Tom Claassen heeft in 2007 enkele beelden gemaakt voor in de zaal, een voluptueuze turnster: Tillie van Willendorf.
Er is natuurlijk veel aangepast om de gebouwen geschikt te maken voor het onderwijs in de 21ste eeuw, maar hier en daar is de 19de eeuw nog zichtbaar.
We zien een trappenhuis, eerst buiten, dan binnen. De vloer is van granito, ook wel terrazzo of marmoriet genoemd. Het zijn marmerkorrels in cement, na uitharden gepolijst. Vloer en plint gaan naadloos in elkaar over.
Dan de trappen, eerst van beneden naar boven, dan terug. Het lijnenspel is fraai, spannend ook.
En tenslotte een enorme boekenkast met schuifdeuren.
Op nummer 90 is de voormalige directeurswoning, net rechts naast het poortgebouw. Een fraai en statig pand in 18de eeuwse stijl met hardstenen pui en tal van ornamenten. Lang hebben hier hoofden der school/directeuren gewoond. In 1984 werd het pand ingrijpend gerestaureerd, er is veel gesloopt. In het interieur op de begane grond is een aardige schoorsteenmantel bewaard gebleven.