Peter Scheele

Fons Bollen, Mark Piekart en Gilbert Peters hebben uitgebreid gereageerd op mijn bericht van gisteren. Dit is een samenvatting van hun bevindingen. Hartelijke dank voor jullie bijdrage, ze zijn zeer verhelderend.

Fons Bollen
Dit omgevingskunstwerk met fonteinbassin op het binnenterrein van het Boschstraatkwartier is ontworpen door de Waalse beeldhouwer en schilder Léon Wuidar: https://fr.wikipedia.org/wiki/Léon_Wuidar. Het kunstwerk werd opgeleverd rond 1989-1990 als integraal onderdeel van de grootschalige stadsvernieuwing rondom de Lakenweversstraat, Oud Christusstraatje en de Coxstraat.

Hij staat internationaal bekend om zijn constructivistische en geometrisch-abstracte kunst. Zijn stijl sluit naadloos aan bij de architectuur.
Wuidar maakt veelvuldig gebruik van strakke, onafgewerkte materialen zoals beton. Hij kiest bewust voor pure geometrische vormen (vierkanten, cirkels, balken) die interacteren met de omgeving. Veel van zijn monumentale werken zijn speciaal ontworpen voor openbare pleinen, universiteitscampussen en woonwijken in België en Zuid-Nederland, waarbij het kunstwerk de omliggende gebouwen moet aanvullen en breken.

Symboliek van het monument

Hoewel het kunstwerk in de volksmond vaak ‘het monumentje’ of ‘de fontein’ wordt genoemd, heeft Wuidar het ontworpen met een puur architectonisch en ruimtelijk doel:
• Een open tempel: De cirkel van zware kolommen (zuilen) die verbonden zijn met liggende balken doet denken aan een geabstraheerde, moderne klassieke tempel of een Stonehenge van beton.
• Licht en Schaduw: Door de open constructie verandert de lichtinval gedurende de dag constant. De schaduwen van de balken en zuilen ’tekenen’ patronen op de grond en in het water.
• Rust en Reflectie: Het centrale, ronde waterbassin fungeert als een spiegel. Het reflecteert de omringende bomen, de lucht en de strakke betonelementen, wat de besloten binnentuin verandert in een oase van rust en bezinning midden in de stad.

Ander werk van hem zijn versierde balustrades voor een gebouw aan de straat Kanunnikencour in Maastricht (in samenwerking met Charles Vandenhove).

Mark Piekart
Dit specifieke element is een postmodernistische fontein / pergola-constructie van grijs beton, gebouwd tijdens de grote stadsvernieuwing van de wijk rond de jaren ’80.

Wat is dit precies?

• Ontwerp: Het object bestaat uit een cirkel van betonnen zuilen die een ringvormige latei (balkconstructie) dragen, met in het midden een verdiept, rond vijver- of fonteinbassin.
• Functie: Het is ontworpen als een architectonisch speel- en rustelement voor de buurt. Hoewel de fonteinstraal tegenwoordig vaak uitstaat (waardoor er een ondiep laagje regenwater in blijft staan dat op een vijver lijkt), fungeert het als het centrale visuele middelpunt van dit autovrije plein.
• Sfeer: Zoals op je foto goed te zien is, vormt de strakke, brutalistische betonarchitectuur een mooi contrast met de omliggende bomen (valse acacia’s) die in de herfst prachtig geel kleuren.

De plannen voor de grootschalige stadsvernieuwing van het Boschstraatkwartier (die plaatsvond tussen 1978 en 1987) zijn ontworpen door het destijds bekende architectenbureau Werkgroep 2 uit Eindhoven.
De architecten Willem van de Ven en Jan Westra, destijds de drijvende krachten achter dit bureau, hebben het volledige stedenbouwkundige plan en de omliggende woningen getekend. Zij kozen bewust voor een zogenaamde ‘postmodernistische’ stijl. De betonnen pergola en het fonteinbassin op het binnenterrein maken integraal deel uit van dit stedenbouwkundige ontwerp.

Achtergrond van het ontwerp

• Contrast: De architecten wilden een duidelijk contrast creëren tussen de nostalgische bakstenen gevels van de woningen en de strakke, geometrische elementen van beton op de openbare pleinen.
• Ontmoetingsplek: Het bouwwerk is zo ontworpen dat het binnenterrein een besloten, ‘mediterraan’ karakter kreeg. Het diende als rustpunt en centraal ontmoetingsplein voor de bewoners van de omliggende nieuwbouw.

Gilbert Peters
Dit straatje, vroeger Christusstraat geheten, lag in de negentiende eeuw ongeveer op de plek van de huidige Pompenstraat, verborgen tussen een aantal blinde muren van huizenrijen. In die tijd waren er ernstige problemen met sanitaire voorzieningen, waardoor dit straatje vanwege de verscholen ligging de logische benaming ‘Sjiete-sträötsje‘ kreeg.
Oudere Maastrichtenaren, zeker de mensen die hier in de buurt hebben gewoond, weten dit nog!