De Waalse kerk, ook wel Franse kerk. De kerk staat in de Pieterstraat, we zien daar een ferme vierkante toren. Daarachter ligt een rechthoekig schip met links en rechts een vijfzijdige uitbouw. Daardoor is de kerk een ovaal.
Vanaf 1632 werd de Sint-Hilariuskapel die hier lag gebruikt voor protestantse diensten. En vanaf toen dankte de kerk haar naam aan de Walen die hier vanuit het katholieke prinsbisdom Luik naar toekwamen. Later die eeuw kwamen daar de gevluchte Hugenoten uit Frankrijk bij. De kapel werd te klein en het gebouw was in slechte staat. In 1732 werd op deze plaats de huidige kerk gebouwd als eerste echte eigen protestantse kerk. De vijftiende eeuwse houten herenbanken zijn nog uit de Sint-Hilariuskapel.
In 1908 werd het gebouw gerestaureerd. De binnenkant is goeddeels in de oorspronkelijke staat van sobere barok.
Die ovale vorm wordt binnen twee keer doorsneden door houten wanden. Daardoor ontstaan er een rechthoek in het midden en twee halve cirkels aan de zijkanten. De wanden zijn bekroond met gordijnen. En de zijruimtes worden als ontmoetingsruimte en opslag gebruikt.
En een foto van een deel van het plafond.
Er was een orgel uit 1664, maar dat was in zeer slechte staat. In de orgelkast werd in 1743 een nieuw orgel geplaatst dat bekend staat om de geweldig mooie klank. Het is in 1964 gerestaureerd.
We zien hier ook de balg, de luchtpomp waarmee de luchtzak gevuld wordt. Er zijn links twee trappers die beurtelings naar beneden gedrukt moeten worden. Voeten op de planken en dan afwisselend het lichaamsgewicht naar links en rechts. De stenen bovenop zorgen dat de lucht uit de zak, het magazijn, gedrukt wordt en naar de pijpen van het orgel stroomt. Tegenwoordig gaat het elektrisch.
De preekstoel is in Lodewijk XIV-stijl met schitterend houtsnijwerk. Het kruis erboven is het Hugenotenkruis. Het is duidelijk anders dan de katholieke versie.
De bouwstijl barok kent een overdaad aan vorm, hol en bol, ranken en kronkels, ingewikkelde patronen, symetrisch. Rococo is de opvolger van barok en is nog weelderiger, zwieriger, eleganter en vaak niet symmetrisch. Kijk eens naar deze vloeiende lijnen. En naar de vergrijsde tinten van het schilderwerk. Is het niet prachtig? 17de en 18de eeuws. Het zijn de herenbanken, de zitplaatsen voor hooggeplaatsten en welgestelden.
Tussen het plafond en het dak vinden we de kapconstructie. Een schitterend stelsel van houten balken. Die vormen met hun overspanning en ^-vorm de dakconstructie. En aan de overspanning hangt het plafond, we zien de wat bolle constructie. Planken die aan de onderzijde gestuukt en geschilderd zijn in de kleuren lichtblauw en geel.
En een blik in de toren, we zien de galmgaten. De toren heeft geen klok meer, die is in de oorlog geroofd.
Er zijn in het dak zes kleine dakkapellen, koekoeken, waardoor we prachtige uitzichten hebben: De OLV-kerk, de Sinten-Jan en -Servaas en we zien de luchtbogen van de voormalige Oude Minderbroederskerk met rechts daarnaast de torens van de Helpoort.
Het gebouw van de Waalse kerk valt onder de stichting Stichting Waalse Kerk Maastricht. Momenteel heeft de kerk drie functies. De religieuze op zondag en hoogtijdagen, dan wordt de kerk gebruikt door de Zuiderkruiskerk. Dan is er de maatschappelijke functie. Daarin is aandacht voor eenzaamheid en zielsarmoede. En de culturele kant met optredens.